Czym są koszty pośrednie w kosztorysie?
Koszty pośrednie (oznaczane Kp) to składnik ceny kosztorysowej obejmujący wydatki wykonawcy, których nie można przypisać do konkretnej pozycji kosztorysu - w odróżnieniu od kosztów bezpośrednich, czyli robocizny (R), materiałów (M) i pracy sprzętu (S). Wykonawca musi utrzymać zaplecze budowy, opłacić kierownika, zapewnić BHP i prowadzić biuro niezależnie od tego, czy akurat muruje ściany, czy układa płytki - dlatego te wydatki rozlicza się narzutem procentowym doliczanym do każdej pozycji.
Metoda kalkulacji z podziałem na koszty bezpośrednie i narzuty wynika z metodyki kosztorysowania robót budowlanych, opisanej m.in. w rozporządzeniu w sprawie metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego. Formuła ceny kosztorysowej w kalkulacji szczegółowej wygląda tak:
Cena = R + M + S + Kp + Z
gdzie Kp to koszty pośrednie, a Z to zysk.
Co obejmują koszty pośrednie?
Koszty pośrednie obejmują dwie grupy wydatków: koszty ogólne budowy (ponoszone na konkretnej budowie, ale niezwiązane z pojedynczymi robotami) oraz koszty zarządu (utrzymanie firmy wykonawcy jako całości). W obu przypadkach chodzi o wydatki realne - narzut Kp nie jest zyskiem, tylko zwrotem poniesionych kosztów.
| Grupa | Przykładowe składniki |
|---|---|
| Koszty ogólne budowy | zaplecze budowy (kontenery, magazyny, ogrodzenie), media na budowie, wynagrodzenie kierownika budowy i majstrów, transport wewnętrzny na placu budowy, BHP (odzież ochronna, zabezpieczenia, szkolenia), ochrona placu budowy, drobne narzędzia i sprzęt nieujęty w pozycjach |
| Koszty zarządu | administracja i księgowość firmy, utrzymanie biura, ubezpieczenia działalności, obsługa prawna, marketing i pozyskiwanie zleceń |
Do kosztów pośrednich nie zalicza się materiałów wbudowywanych w obiekt, robocizny z pozycji kosztorysowych ani pracy sprzętu wycenionego w pozycjach - to koszty bezpośrednie. Granica bywa płynna (np. rusztowania mogą być osobną pozycją albo elementem Kp), dlatego dobry kosztorys precyzuje w założeniach, co zostało ujęte w narzucie.
Jak obliczyć koszty pośrednie? Formuła
Koszty pośrednie oblicza się jako procent od sumy robocizny i pracy sprzętu:
Kp = wskaźnik Kp x (R + S)
W praktyce kosztorysowej wskaźnik Kp mieści się zwykle w przedziale 60-75%. Kluczowe są dwie zasady: po pierwsze, podstawą naliczenia jest R+S, a nie cała wartość pozycji - materiały nie wchodzą do podstawy. Po drugie, wskaźnik stosuje się jednolicie w całym kosztorysie (ewentualnie odrębnie dla wyraźnie różnych rodzajów robót), a nie dowolnie per pozycja.
Dlaczego materiały są wyłączone z podstawy? Bo koszty zaplecza, nadzoru czy administracji rosną wraz z pracochłonnością robót, a nie z ceną wbudowywanych materiałów. Gdyby Kp liczyć od materiałów, pozycja z drogim gresem generowałaby wielokrotnie wyższy narzut niż pozycja z tanią terakotą - przy identycznym nakładzie pracy i identycznych realnych kosztach pośrednich.
Przykład liczbowy - koszty pośrednie w pozycji kosztorysowej
Pozycja: wykonanie tynków gipsowych, 100 m2. Przyjęte parametry: norma 0,40 rbh/m2, stawka robocizny 30 zł/rbh (rynkowy przedział to 28-33 zł/rbh - więcej w artykule o stawce roboczogodziny), wskaźnik Kp 65%, zysk 10%.
- Robocizna (R): 100 m2 x 0,40 rbh/m2 x 30 zł/rbh = 1 200,00 zł
- Materiały (M): 100 m2 x 28,00 zł/m2 = 2 800,00 zł
- Sprzęt (S): agregat tynkarski = 300,00 zł
- Koszty pośrednie (Kp): 65% x (1 200 + 300) = 65% x 1 500 = 975,00 zł
- Zysk (Z): 10% x (R + S + Kp) = 10% x (1 200 + 300 + 975) = 247,50 zł
- Wartość pozycji: 1 200 + 2 800 + 300 + 975 + 247,50 = 5 522,50 zł netto
Analogicznie liczy się narzuty dla całego kosztorysu: sumuje się robociznę i sprzęt ze wszystkich pozycji i od tej sumy nalicza Kp, a następnie zysk. Wynik jest ten sam niezależnie od tego, czy narzuty nalicza się per pozycja, czy zbiorczo na końcu - pod warunkiem jednolitych wskaźników.
Zwróć uwagę: choć materiały to połowa wartości pozycji, nie wpływają ani na koszty pośrednie, ani na zysk. Gdyby ktoś naliczył 65% od pełnej wartości R+M+S (4 300 zł), narzut wyniósłby 2 795 zł zamiast 975 zł - kosztorys byłby zawyżony o ponad 1 800 zł na jednej pozycji. Takie błędy regularnie wychwytujemy przy weryfikacji kosztorysów.
Koszty pośrednie a zysk - jaka jest relacja?
Koszty pośrednie i zysk to dwa odrębne narzuty o różnej naturze: Kp zwraca wykonawcy realnie poniesione wydatki, a zysk (Z) jest jego wynagrodzeniem za działalność i ryzyko. W kalkulacji nalicza się je sekwencyjnie - najpierw Kp od podstawy R+S, potem zysk, zwykle w wysokości 8-14%, od podstawy powiększonej o koszty pośrednie (R+S+Kp).
Praktyczna konsekwencja dla czytającego kosztorys: łączny narzut ponad koszty bezpośrednie robocizny i sprzętu jest znaczący. Przy Kp 65% i Z 10% każda złotówka robocizny “obrasta” o około 82 grosze narzutów. To nie jest marża 82% - większość tej kwoty pokrywa realne koszty funkcjonowania budowy i firmy, a zyskiem wykonawcy pozostaje tylko końcowe 8-14%. Więcej o wpływie narzutów na wartość całego kosztorysu piszemy przy okazji wzoru kosztorysu inwestorskiego.
Potrzebujesz kosztorysu?
Sporządzamy kosztorysy z prawidłowo skalkulowanymi narzutami i weryfikujemy kosztorysy wykonawców pod kątem zawyżonych wskaźników. Kosztorys inwestorski od 850 zł netto, realizacja w 3-7 dni roboczych, ekspres od 24h. Skontaktuj się z nami - bezpłatna wycena w 24h.
Który kosztorys pasuje do twojej sprawy? Sprawdź w interaktywnym porównaniu kosztorysów.
